3e decade van maart 2013 bijna koudste in ruim 300 jaar

Voor onderwerpen over de winter van 2012-2013, van oktober t/m maart, over zowel het actuele als het te verwachten weer.
Martijn
Berichten: 944
Lid geworden op: Ma 1 Nov 2010, 21:56
Locatie: Gaasterland, Friesland

3e decade van maart 2013 bijna koudste in ruim 300 jaar

Berichtdoor Martijn » Di 2 Apr 2013, 15:53

3e decade van maart 2013 bijna koudste in ruim 300 jaar

Maart 2013 was koud en vooral de 3e decade was bijzonder koud. Hieronder een overzicht met vooral aandacht voor de 3e decade van maart en hoe deze zich verhoudt tot de recordkoude 3e decade van maart 1853.


Maart 2013

Maart 2013 is met een gemiddelde temperatuur van 2,5 graden in De Bilt op plaats 7 geëindigd van de koudste maart-maanden sinds 1901. Dat terwijl maart 2012 met 8,3 graden in De Bilt juist goed was voor plaats 3 van de warmste maart-maanden sinds 1901! Maart 2013 was de koudste maart sinds 1987, toen de maangemiddelde temperatuur in De Bilt 2,3 graden was. De koudste maart in De Bilt sinds 1901 was maart 1917 met 1,9 graden.

In maart 2013 was het koudegetal in De Bilt 7,6 punten, waarvan 1,3 in de derde decade werd gehaald. Voor heel maart haalde Twenthe de meeste hellmannpunten: in totaal 24,9, waarvan 8,2 in de 3e decade. In de 3e decade haalde Nieuw Beerta de hoogste hellmannscore met 10,2 en in heel maart een hellmanngetal van 22,7.

1e decade maart 2013

In de 1e decade van maart 2013 was er juist een korte zonnige en zachte periode met enkele dagen waarop de temperatuur boven de 15 graden kwam. Op 6 maart was te Eindhoven de maximumtemperatuur 18,8 graden, de landelijk hoogste waarde van de maand. Even leek de lente al in maart te zijn begonnen.

2e decade maart 2013

In de 2e decade van maart sloeg de winter hard terug met van 10 t/m 15 maart landelijk hellmanndagen (Tg < 0). Er sneuvelden bij diverse stations dagrecords, er waren landelijk meerdere ijsdagen en dagen met strenge vorst. Op 13 maart was de minimumtemperatuur bij weerstation Ell -13,3 graden, de laagste waarde van de maand. Ook viel er veel sneeuw op de waddeneilanden en in het zuidoosten van Nederland wat enkele dagen bleef liggen. De overige dagen van de 2e decade verliepen weer een stuk zachter, waardoor de decade als geheel niet heel koud was.

3e decade maart 2013

De 3e decade van maart 2013 was bijzonder koud. Het is te danken aan een lang standhoudend hogedrukgebied wat zeer koude poollucht naar Nederland voerde. Er zijn ook wel enkele dagrecords gehaald, maar het bijzondere zit hem vooral in de lange duur van de kou, waardoor de decade als geheel bijzonder koud uitvalt. Verder stond er vooral van 23 t/m 25 maart veel wind, waardoor de gevoelstemperatuur veelal onder de -10 graden lag.

Op 27 maart na, waren er van 20 t/m 31 maart elke dag op meerdere stations hellmanndagen. Bij stations Nieuw Beerta en Hoogeveen zelfs alle 10 dagen. In De Bilt is de gemiddelde temperatuur in de 3e decade van maart 2013 uitgekomen op 0,3 graden. Hiermee is het record verpulverd van de koudste 3e decade van maart in De Bilt sinds 1901, wat stond op 1,2 graden in de 3e decade van maart 1922.

Landelijk stond het record op 0,7 graden, gehaald te Eelde in 1919, maar ook die waarde werd ruim overtroffen. Voor de 3e decade van maart 2013 werd landelijke de laagste gemiddelde temperatuur gehaald te Nieuw Beerta met -0,9 graden, en ook te Eelde werd met -0,4 graden het record ruim verbroken.

3e decade maart 1853

Kijken we verder terug dan 1901, dan komen we de winter van 1852-1853 tegen. De gemiddelde temperatuur in maart 1853 was slechts 0,0 °C voor midden Nederland en dus nog een stuk kouder dan maart 2013; het is op 3 na de koudste maart sinds de metingen vanaf 1706. Vooral de tweede helft van maart 1853 was bijzonder koud, met van 16 t/m 28 maart landelijk hellmanndagen en nog een behoorlijke hellmannscore. Daarna schoot de temperatuur omhoog met op 31 maart te Utrecht een gemiddelde van 7,3 graden, waardoor het decadegemiddelde flink omhoog ging. Bij het weerstation te Groningen was de derde decade van maart 1853 het koudst met -0,3 graden.

Maart 2013 versus Maart 1853

Heel maart was in 1853 dus duidelijk kouder dan maart 2013 en er werd ook een hoger koudegetal gescoord, maar hoe zit het met de 3e decade van maart? De gemiddelde temperatuur van -0,9 graden bij Nieuw Beerta is de laagste meting in de 3e decade van maart 2013, en waarschijnlijk de laagste meting van minstens de afgelopen 300 jaar. Maar het is geen eerlijke vergelijking met 1853, omdat er toen geen weerstation was te Nieuw Beerta.

Om maart 2013 en maart 1853 zo eerlijk mogelijk te vergelijken, kijk ik naar de metingen van weerstations op min of meer dezelfde locaties. Voor maart 1853 zijn metingen beschikbaar van 5 stations. Hieronder geef ik een lijst van deze stations met voor de 3e decade van maart 1853 de gemiddelde temperatuur (Tg) en het koudegetal (K). Daaronder staat een lijst voor maart 2013 met stations op ongeveer dezelfde locaties.

3e decade maart 1853:

1. Groningen: Tg = -0,3. K = 14,0
2. Utrecht: Tg = 0,0. K = 13,1
3. Maastricht: Tg = 0,1. K = 13,1
4. Zwanenburg: Tg = 0,3. K = 6,8
5. Den Helder: Tg = 1,8. K = 3,1

3e decade maart 2013:

1. Eelde: Tg = -0,4. K = 6,1
2. De Bilt: Tg = 0,3. K = 1,3
3. Maastricht: Tg = 0,3. K = 1,3
4. Schiphol: Tg = 0,5. K = 0,5
5. De Kooy: Tg = 0,3. K = 1,7

Als je de lijsten vergelijkt, dan valt op dat er in maart 1853 bij alle stations een veel hoger koudegetal werd gehaald. Wat de gemiddelde temperatuur betreft, is het minder eenduidig. Stations 2, 3 en 4 zijn iets kouder in 1853, maar station 1 is net iets kouder in 2013. Maar als je er dan ook nog rekening mee houdt dat er in 1853 niet zoals tegenwoordig met goed tegen straling beschermende weerstations op een open terrein boven kort gras werd gemeten, dan waren waarschijnlijk alle stations 1 t/m 4 duidelijk een stukje kouder uitgevallen in 1853.

Opvallend is echter het grote verschil tussen Den Helder (1853) en De Kooy (2013). Het weerstation in Den Helder haalde een veel hoger gemiddelde vergeleken met zowel De Kooy in 2013 als met de overige stations in 1853. Misschien ligt de verklaring deels in de windrichting en de aanwezigheid van de Zuiderzee.

De Zuiderzee stond destijds uiteraard in verbinding met de zee, terwijl we tegenwoordig het IJsselmeer en Markermeer hebben, wat veel makkelijk kan afkoelen en bevriezen. De windrichtingen bij Den Helder in de 3e decade van maart 1853 waren deels ZW en verder oostelijk, variërend tussen ZO en NO. Mogelijk heeft de aanwezigheid van het omringende zeewater waarover de lucht voer de temperatuur hoger doen uitvallen.

En de winnaar is?

Afgezien van kuststation Den Helder c.q. De Kooy, was de 3e decade van maart 1853 toch iets kouder dan in 2013 bij vergelijkbare stations verspreid over Nederland. Voor heel Nederland beschouw ik de 3e decade van maart 1853 dus als de winnaar. De 3e decade van maart 1853 is en blijft waarschijnlijk de koudste van minstens 300 jaar. De 3e decade van maart 2013 neemt wel een goede 2e plaats in en mag zich de op één na koudste sinds 1706 noemen.

Koudste 3e decades van maart sinds metingen vanaf 1706:

1. maart 1853
2. maart 2013


Meer info over de winter van 1852-1853: http://www.wintergek.nl/archief/winter-1853/
Meer info over de winter van 2012-2013: http://www.wintergek.nl/archief/winter-2013/

Terug naar “Winter 2012-2013”

Wie is er online

Gebruikers op dit forum: Geen geregistreerde gebruikers en 1 gast