Mini-ijstijd breekt spontaan aan in computermodel

Algemeen forum voor onderwerpen over het weer en het klimaat die niet passen bij een andere categorie.
Martijn
Berichten: 987
Lid geworden op: Ma 1 Nov 2010, 21:56
Locatie: Gaasterland, Friesland

Mini-ijstijd breekt spontaan aan in computermodel

Berichtdoor Martijn » Zo 24 Nov 2013, 13:32

Bron: http://www.volkskrant.nl/vk/nl/2672/Wet ... odel.dhtml

Mini-ijstijd breekt spontaan aan in computermodel

Door: Maarten Keulemans − 19/11/13, 05:47

Tot hun verbazing hebben Nederlandse en Ierse wetenschappers gezien hoe in een computermodel dat het klimaat nabootst, spontaan een mini-ijstijd uitbrak. Een aanwijzing dat 'er onverwachte elementen in het klimaatsysteem zitten', zegt hoofdonderzoeker Sybren Drijfhout van het KNMI en het Britse National Oceanography Center.

De spontane ijstijd leek enigszins op de Kleine IJstijd die tussen ongeveer 1300 en 1850 op het noordelijk halfrond zorgde voor barre winters en koele zomers. Ook in de computerversie, zomaar uit het niets ontstaan in het gedetailleerde Europese klimaatmodel EC-Earth, werd het gemiddeld 1 tot 2 graden kouder. Dat was in ons land destijds genoeg voor de winterlandschappen waarmee Hollandse meesters als Jacob van Ruysdael en Hendrick Avercamp wereldberoemd werden.

Uiterst zeldzaam fenomeen
Een uiterst zeldzaam fenomeen, dat wel. Drijfhout en collega's speelden met hun modellen zeven maal eeuwen van klimaatgeschiedenis na, schrijven ze in vakblad PNAS, en daarbij zagen ze de koudeperiode slechts één keer ontstaan. Bovendien lijkt de kans op de gebeurtenis in een opwarmende wereld zoals de onze eerder kleiner dan groter. 'Maar toch is dit ook in de toekomst niet uitgesloten', zegt Drijfhout. 'Op weg naar zo'n warmer klimaat kan het systeem zijsprongen maken die we niet hadden verwacht.'

In het computermodel ontstond de koudedip doordat in het hoge noorden hogedrukgebieden en zee-ijs 'met een soort klik aan elkaar gekoppeld raakten', zoals Drijfhout zegt. Boven zee-ijs ontstaan eerder hogedrukgebieden, omdat afgekoelde lucht boven het ijs naar beneden zakt. En noordelijke hogedrukgebieden kunnen op hun beurt de vorming van zee-ijs uitlokken, omdat ze koude windstromingen op gang brengen. In het model ontstond die 'klik' tussen zee-ijs en luchtstromingen in een paar jaar tijd, nadat hogedrukgebieden zestig jaar lang steeds vaker de overheersende westelijke luchtstroming blokkeerden.

Zonnestraling en vulkaanuitbarstingen
Uiteindelijk zorgde de aangroei van het zee-ijs voor een verstoring van de warme golfstroom, die normaal gesproken warm water vanaf de evenaar naar het noorden brengt. De kou eindigde na ongeveer een eeuw abrupt, toen meer zuidelijke winden weer vat kregen op het systeem.

Drijfhout benadrukt dat daarmee niet is gezegd dat het in de echte Kleine IJstijd ook zo is gegaan. Destijds speelden waarschijnlijk ook variaties in de zonnestraling en vulkaanuitbarstingen. 'Wij laten alleen maar zien dat het spontaan kan gebeuren. Maar ik denk wel dat de kans op dit soort gebeurtenissen groter wordt naar mate je meer triggers in het systeem stopt. Er zit een versterker in het systeem die kleine veranderingen enorm kan uitvergroten.'

Plotse afkoelingen
Aan de Universiteit Wageningen wijst hoogleraar klimaatdynamica Wilco Hazeleger erop dat plotse afkoelingen al eerder in andere klimaatmodellen zijn gezien. 'Het kan blijkbaar uit zichzelf opeens kouder worden.'

Niet, zo benadrukt ook Hazeleger, dat zo'n mini-ijstijd morgen uitbreekt. 'Maar aan de andere kant: de blokkerende hogedrukgebieden die Sybren beschrijft, komen ook vandaag de dag gewoon voor. Het wordt dan wel moeilijker, maar onmogelijk is het niet.'

Martijn
Berichten: 987
Lid geworden op: Ma 1 Nov 2010, 21:56
Locatie: Gaasterland, Friesland

Re: Mini-ijstijd breekt spontaan aan in computermodel

Berichtdoor Martijn » Zo 24 Nov 2013, 13:38

Bron: http://www.knmi.nl/cms/content/116789/m ... overgangen

Modellen tonen abrupte klimaatovergangen

20 november 2013 - Met het klimaatmodel EC-Earth zijn nu ook abrupte klimaatovergangen gesimuleerd, naar zowel de koude als de warme kant. Het was bekend dat er in het verre verleden plotselinge klimaatomslagen zijn voorgekomen, maar ze zijn nooit met rekenmodellen nagebootst.

Het KNMI en het Ierse ÉIREANN hebben een aantal pre-industriële berekeningen (klimaatruns) uitgevoerd met CO2-concentraties van vóór de industriële revolutie. Het klimaatmodel EC-Earth toont bij deze modelberekeningen plotselinge veranderingen in het klimaat die spontaan tot stand komen. EC-Earth is een klimaatmodel van een consortium van kleinere Europese landen, waaronder Nederland.

Eén van de klimaatruns laat een spontane overgang zien naar een klimaat vergelijkbaar met de Kleine IJstijd. In deze modelberekening speelt de zeeijsbedekking ten westen van Spitsbergen een grote rol. Het koude zeeijs bevordert de ontwikkeling van hogedrukgebieden waardoor tussen Groenland en Spitsbergen een koude noordenwind gaat waaien en de zeeijsbedekking daar toeneemt. Dat ijs drijft naar de Labrador Zee tussen Groenland en Canada. Dat proces versterkt de lokale afkoeling ten oosten van Groenland en zorgt dat de afkoeling in heel Europa merkbaar wordt.

Wanneer de afkoeling boven de Labrador Zee sterker wordt dan de afkoeling tussen Spitsbergen en Groenland, verplaatsen de hogedrukgebieden zich naar het westen en draait de wind. Ten oosten van Groenland krijgt de wind dan een zuidelijke in plaats van een noordelijke component, waardoor de extra aanmaak van zeeijs stopt. De koude periode eindigt dan even abrupt als zij begon.

Abrupte klimaatveranderingen zijn niet eerder zo duidelijk in modellen beschreven en zijn ook in toekomstscenario’s niet uitgesloten. Uit nader onderzoek, dat samen met de Universiteit Utrecht is uitgevoerd, blijkt dat betrekkelijk kleine verstoringen in een klimaatmodel uiteindelijk grote gevolgen kunnen hebben en kunnen leiden tot een abrupte omslag van het klimaat. Ook bewijst het onderzoek dat de nieuwe generatie klimaatmodellen veel beter in staat is mogelijke abrupte veranderingen in het klimaat te simuleren. Dat kan leiden tot een verdere verbetering van klimaatscenario’s.

Eerste uitgave: 20-11-13


Terug naar “Weer & klimaat”

Wie is er online

Gebruikers op dit forum: Geen geregistreerde gebruikers en 1 gast